Cơn khát AI đẩy chi tiêu vốn lên mức chưa từng có

Khi mùa công bố kết quả kinh doanh của các công ty công nghệ lớn tại Phố Wall sắp khép lại, thị trường đã có cái nhìn rõ ràng hơn về việc cuộc đua AI sẽ tăng tốc mạnh mẽ như thế nào trong năm 2026. Bốn “hyperscaler” hàng đầu nước Mỹ – Alphabet, Microsoft, Meta và Amazon – được dự báo sẽ tăng chi tiêu vốn (capex) hơn 60% so với mức kỷ lục đã đạt được trong năm 2025.

‍

Để đạt được con số khổng lồ này, các tập đoàn công nghệ buộc phải chi tiền cho những con chip AI đắt đỏ, xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô khổng lồ, đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng mạng nhằm kết nối toàn bộ hệ sinh thái. Đây là những khoản đầu tư mang tính nền tảng, nhưng cũng cực kỳ tốn kém trong ngắn hạn.

Cái giá phải trả cho tham vọng AI chính là sự suy giảm rõ rệt của dòng tiền tự do (free cash flow – FCF). Trong năm ngoái, bốn công ty Internet lớn nhất nước Mỹ tạo ra tổng cộng khoảng 200 tỷ USD dòng tiền tự do, giảm mạnh so với 237 tỷ USD của năm 2024.

Và theo các nhà phân tích, cú sụt giảm đáng kể hơn vẫn còn ở phía trước. Khi các công ty đổ tiền đầu tư mạnh mẽ ngay từ đầu, họ đặt cược vào những lợi ích dài hạn, chấp nhận áp lực lên biên lợi nhuận, dòng tiền ngắn hạn suy yếu và thậm chí phải huy động thêm vốn từ thị trường nợ và cổ phiếu.

Alphabet là ví dụ điển hình. Công ty đã thực hiện đợt phát hành trái phiếu trị giá 25 tỷ USD vào tháng 11, khiến nợ dài hạn của hãng tăng gấp bốn lần trong năm 2025, lên mức 46,5 tỷ USD.

Amazon, doanh nghiệp có kế hoạch chi tiêu táo bạo nhất, cho biết họ dự kiến sẽ chi tới 200 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích của Morgan Stanley, mức đầu tư này có thể khiến Amazon rơi vào trạng thái dòng tiền tự do âm gần 17 tỷ USD trong năm 2026. Bank of America thậm chí còn bi quan hơn, dự báo mức thâm hụt có thể lên tới 28 tỷ USD.

Trong hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) hôm thứ Sáu, Amazon cũng thẳng thắn cho biết họ có thể phải huy động thêm vốn cổ phần và nợ để duy trì quá trình mở rộng hạ tầng AI.

Bất chấp việc vượt kỳ vọng doanh thu trong quý gần nhất, cổ phiếu Amazon vẫn giảm gần 6% chỉ trong một ngày, kéo mức giảm từ đầu năm lên khoảng 9%. Microsoft thậm chí còn tệ hơn, mất 17% giá trị, trong khi Alphabet và Meta chỉ tăng nhẹ.

Dù Amazon gây chú ý nhất, Alphabet cũng không hề kém cạnh. Công ty mẹ của Google đang đầu tư mạnh vào Google Cloud và các mô hình Gemini, với kế hoạch chi tiêu vốn lên tới 185 tỷ USD trong năm nay.

Ông Brian Nowak, Giám đốc điều hành tại Morgan Stanley, cho biết trên CNBC rằng con số này chưa phải điểm dừng. Theo dự báo của ông, Alphabet có thể chi tới 250 tỷ USD vào năm 2027, khi nhu cầu AI tiếp tục bùng nổ.

Hệ quả là dòng tiền tự do của Alphabet được dự báo sẽ lao dốc gần 90%, từ 73,3 tỷ USD năm 2025 xuống chỉ còn 8,2 tỷ USD trong năm nay, theo Pivotal Research. Các nhà phân tích của Mizuho cảnh báo rằng việc capex gần như tăng gấp đôi có thể khiến FCF năm 2026 cực kỳ hạn chế, trong khi hiệu quả đầu tư vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Phố Wall vẫn đặt cược vào Big Tech

Dù những con số về dòng tiền nghe có vẻ đáng lo ngại, phần lớn các nhà phân tích Phố Wall vẫn giữ khuyến nghị mua đối với cổ phiếu của các “ông lớn” công nghệ.

CEO của Longbow Asset Management, ông Jake Dollarhide, cũng chia sẻ quan điểm tương tự. Amazon hiện là khoản đầu tư lớn nhất trong danh mục của ông, Alphabet đứng thứ tư và Microsoft đứng thứ chín.

“Nếu bạn đổ hàng núi tiền vào AI, dòng tiền tự do chắc chắn sẽ giảm”, Dollarhide nói. “Việc phải tìm sự cân bằng tối ưu giữa nợ và vốn chủ sở hữu là lý do vì sao các CEO và CFO được trả mức lương cao như vậy”.

‍

Theo các nhà phân tích của Barclays, dòng tiền tự do của Meta có thể giảm gần 90%, sau khi công ty tuyên bố chi tiêu vốn năm nay có thể lên tới 135 tỷ USD. Thậm chí, Barclays còn dự báo Meta có thể âm FCF trong cả năm 2027 và 2028.

“Điều này khá sốc với chúng tôi, nhưng có thể sẽ là kịch bản chung cho tất cả các công ty trong cuộc chạy đua hạ tầng AI”, nhóm phân tích của Barclays nhận định.

Trả lời câu hỏi về phân bổ vốn và kế hoạch mua lại cổ phiếu, Giám đốc tài chính Meta, bà Susan Li, nhấn mạnh rằng ưu tiên cao nhất của công ty hiện nay là “đầu tư mọi nguồn lực để trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực AI”.

Một lợi thế lớn của Alphabet, Amazon, Microsoft và Meta so với các startup AI như OpenAI hay Anthropic là họ đang nắm trong tay lượng tiền mặt khổng lồ. Tính đến cuối quý gần nhất, bốn công ty này sở hữu tổng cộng hơn 420 tỷ USD tiền và các khoản tương đương tiền.

Theo Deutsche Bank, việc Alphabet đẩy mạnh xây dựng hạ tầng đang tạo ra một “hào lũy cạnh tranh” đáng kể, quan điểm được nhiều lãnh đạo ngành công nghệ chia sẻ, khi họ tin rằng AI là cơ hội mang tính thế hệ, với doanh thu trong tương lai có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD.

Ngày nay, các doanh nghiệp trên toàn cầu đang thử nghiệm và triển khai AI agent để xử lý hàng loạt công việc, từ viết mã, phát triển ứng dụng cho đến tự động hóa quy trình kinh doanh. Tất cả những tiến bộ đó đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, tạo ra nhu cầu gần như “không đáy” đối với hạ tầng đám mây của các ông lớn công nghệ.

Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều ẩn số. Một số nhà hoài nghi lo ngại rằng nếu OpenAI, đơn vị đã công bố hơn 1.400 tỷ USD các thỏa thuận liên quan đến AI, gặp trục trặc, thị trường có thể chứng kiến hiệu ứng lây lan, bởi tăng trưởng của toàn ngành AI đang gắn chặt với nhà phát triển ChatGPT.

“Chúng ta đang ở buổi bình minh của một cuộc chuyển đổi công nghệ mới”, ông Michael Nathanson, đồng sáng lập MoffettNathanson, nhận định. “Rất khó để biết tăng trưởng doanh thu dài hạn sẽ bền vững đến đâu. Dự báo tương lai chưa bao giờ khó như lúc này và sẽ còn rất nhiều bất ngờ”.

Theo VietnamFinance

‍